Gökçeada’da İptal Edilen Geleneksel Panayırı Ada Sakinleri İmece Usulüyle Hayata Geçirdi

Çanakkale’nin Gökçeada ilçesinde resmi programı iptal edilen geleneksel ada panayırı, ada halkının kendi inisiyatifiyle organize olması ve imece usulüyle bir araya gelmesi sayesinde sokaklarda ve meydanlarda yaşatıldı. Programın resmi olarak gerçekleştirilemeyeceğinin duyurulmasının ardından harekete geçen ilçe sakinleri, adanın asırlık ortak hafızasını ve kültürel sürekliliğini kesintiye uğratmamak adına kendi olanaklarıyla hazırlıkları tamamlayarak kutlamaları hayata geçirdi.

Ege’nin çok kültürlü dokusunu en güçlü şekilde yansıtan noktalardan biri olan Gökçeada’da panayırlar, yalnızca birer eğlence ya da toplanma vesilesi değil; ada sakinlerinin, yurt dışından ve anakaradan gelen hemşehrilerin buluştuğu köklü bir ritüel niteliği taşıyor. Resmi düzeydeki iptal kararının ardından ada sokaklarında sessizliğin hakim olmasına izin vermeyen yerel halk, masa ve sandalyelerini meydanlara taşıyarak, geleneksel ikramları kendi mutfaklarında hazırlayarak buluşmayı mümkün kıldı.

Gökçeada Köylerinde İmece Kültürü ve Yaşatılan Gelenek

Tarih boyunca Rum ve Türk nüfusun bir arada barış içinde yaşadığı Gökçeada köyleri, geleneksel panayırların en önemli merkezleri arasında yer alıyor. Tepeköy, Zeytinliköy, Dereköy ve Eski Bademli gibi tarihi yerleşim yerlerinde yüzyıllardır sürdürülen panayır gelenekleri, adanın sosyal hayatının omurgasını oluşturuyor. Bu köylerde icra edilen etkinlikler, mevsimsel döngülerin kutlanmasından dini yortulara, hasat sevincinden gurbetteki ada kökenlilerin sıla ziyaretlerine kadar çok geniş bir toplumsal zemine oturuyor.

İptal kararının ardından adalıların sergilediği sivil tutum, Gökçeada köyleri arasındaki dayanışma ağlarının halen ne kadar canlı olduğunu bir kez daha kanıtladı. Panayır için gerekli olan düzenlemeleri kendi aralarında iş bölümü yaparak üstlenen köylüler ve ada esnafı, hiçbir ticari veya resmi kaygı gütmeksizin meydanları doldurdu. Müziklerin çaldığı, geleneksel dansların edildiği ve paylaşılan sofraların kurulduğu etkinlik alanı, adanın kolektif belleğinin dış müdahalelerden ya da iptallerden bağımsız olarak varlığını sürdürebildiğini gösterdi.

Toplumsal Bellek ve Yerel Dayanışmanın Gücü

Panayırların iptal edilmesi kararı ilk etapta ada genelinde bir hayal kırıklığı oluştursa da, ortaya çıkan halk inisiyatifi bu durumu güçlü bir dayanışma örneğine dönüştürdü. Yılın belirli dönemlerinde düzenlenen panayırlar için aylar öncesinden planlama yapan ada esnafı, üreticiler ve köylerde yaşayan yaşlı nüfus, geleneklerin sekteye uğramasının adanın kültürel mirasına zarar vereceği düşüncesiyle birleşti. Kendi imkanlarıyla ses sistemlerini kuran, aydınlatmaları sağlayan ve ortak alanları temizleyerek hazır hale getiren vatandaşlar, resmi organizasyon olmasa dahi bayram havasının sürmesini sağladı.

Gökçeada köyleri özelinde gelişen bu tür gelenekler, adanın somut olmayan kültürel mirasının korunması açısından kritik bir role sahiptir. Yerel halkın kendi kendine organize olma yeteneği, toplumsal hafızanın resmi izin ya da kurumsal çerçevelerin çok ötesinde, doğrudan yaşayan insanların yüreğinde ve günlük pratiklerinde yer ettiğini net bir şekilde ortaya koydu. Panayıra katılan ada sakinleri, komşuluk ilişkilerinin ve ortak ada kimliğinin bu tarz birlikteliklerle güçlendiğine dikkat çekti.

Gökçeada İçin Ne Anlama Geliyor?

Gökçeada, Türkiye’nin en büyük adası olmasının yanı sıra biyolojik ve kültürel çeşitliliğiyle de özel bir konuma sahiptir. Adada yüzyıllardır devam eden birlikte yaşama kültürü, en somut ifadesini işte bu tür halk kutlamalarında ve panayırlarda bulur. Bir etkinliğin iptal edilmesi bürokratik bir karar olsa da, adanın kadim kültürünün gerektirdiği dayanışma doğrudan halkın refleksleriyle hayat bulmaktadır. Gökçeada köyleri sakinlerinin gösterdiği bu birliktelik, adanın kendine has kimliğini koruma konusundaki kararlılığını tüm Türkiye’ye göstermiştir.

Sonuç olarak, ada halkının kendi iradesiyle kurduğu panayır sofraları, Gökçeada’da kültürel mirasın yalnızca geçmişe ait bir hatıra olmadığını, bugün de capcanlı ve dönüştürücü bir güç olarak yaşadığını tescillemiş oldu. İmece ruhuyla şekillenen bu buluşma, yerel halkın kendi değerlerine sahip çıkma refleksinin en çarpıcı ve unutulmaz örneklerinden biri olarak ada tarihine geçti.

Kaynak: Gazete Duvar