Karasu’daki Sel Felaketi, Gökçeada’nın Ulaşım Kırılganlığını Bir Kez Daha Gündeme Getirdi

Geçtiğimiz günlerde Sakarya’nın Karasu ilçesinde meydana gelen şiddetli yağışlar, bölgede hayatı felç eden bir tablo ortaya koydu. Adapostası Gazetesi’nin haberine göre, ilçe genelinde etkili olan aşırı yağışlar sebebiyle bir mahalle adeta göle dönüştü. Yaşanan bu doğa olayı karşısında, mahalle sakinlerinin günlük yaşamlarını sürdürebilmeleri ve temel ihtiyaçlarına ulaşabilmeleri için geleneksel ulaşım araçları yetersiz kalırken, kepçe ve traktörler devreye girerek geçici bir çözüm sundu. Bu durum, Türkiye’nin farklı coğrafyalarında karşılaşılan ani ve şiddetli hava olaylarının ulaşım altyapısı üzerindeki yıkıcı etkilerini bir kez daha gözler önüne serdi. Karasu’da yaşanan bu somut örnek, özellikle ada gibi izole ve kendine özgü ulaşım dinamiklerine sahip bölgeler için, olası bir afet anında karşılaşılabilecek riskleri ve alınması gereken önlemleri düşünmeye sevk ediyor. Bu bağlamda, Türkiye’nin en büyük adası olan Gökçeada’nın ulaşım güvenliği, olası benzer felaketlere karşı ne kadar hazırlıklı olduğu ve bu tür durumlarda ada halkının nasıl etkilenebileceği soruları kritik bir önem taşımaktadır.

Karasu’da mahallenin iç yollarının tamamen sular altında kalması ve vatandaşların ancak iş makineleriyle evlerine ulaşabilmesi, kara ulaşımının ne denli temel ve vazgeçilmez olduğunu hatırlatıyor. Ancak Gökçeada gibi anakaraya deniz yoluyla bağlı bir coğrafyada, ulaşım sadece karayollarından ibaret değildir; feribot seferleri adanın can damarı niteliğindedir. Dolayısıyla, Gökçeada’nın ulaşım kırılganlığı çok daha katmanlı bir yapıya sahiptir. Adanın ana ulaşım hattı olan Kabatepe ve Çanakkale’den kalkan feribot seferleri, şiddetli fırtınalar, yoğun sis veya denizdeki olumsuz hava koşulları nedeniyle sık sık aksayabilmekte, hatta tamamen iptal edilebilmektedir. Bu durum, adanın dış dünyayla bağlantısını keserek, hem adada yaşayanların hem de adayı ziyaret eden turistlerin hayatını doğrudan etkilemektedir. Gıda ve diğer temel ihtiyaç malzemelerinin adaya ulaşımı sekteye uğrarken, acil sağlık hizmetlerine erişim de ciddi risk altına girebilmektedir. Karasu’daki gibi bir iç ulaşım felaketi yaşanmasa bile, Gökçeada’da etkili olabilecek şiddetli yağışlar adanın sınırlı karayolu ağında heyelanlara, yol çökmelerine veya sel sularının yolları kapatmasına neden olabilir. Özellikle adanın kırsal kesimlerindeki dar ve toprak yollar, bu tür etkilere karşı daha savunmasızdır. Adanın coğrafi yapısı göz önüne alındığında, ana yolların bile aşırı yağışlar ve erozyon karşısında risk altında olduğu bilinen bir gerçektir. Böyle bir durumda, adanın farklı bölgeleri arasında ulaşımın kesilmesi, günlük yaşamı felç etmenin yanı sıra, ekonomik faaliyetleri ve turizmi de olumsuz etkileyecektir.

Gökçeada’nın Ulaşım Kırılganlığı ve Benzer Riskler

Gökçeada, Türkiye’nin en büyük adası olmasının getirdiği avantajların yanı sıra, kendine has coğrafi ve lojistik zorluklarla da yüzleşmektedir. Adanın anakaradan bağımsız yapısı, onu özellikle doğal afetler ve hava koşullarındaki ani değişimlere karşı daha hassas kılmaktadır. Karasu’da görüldüğü üzere, sadece birkaç saatlik şiddetli yağış bile bir yerleşim yerinin ulaşım ağını tamamen felç edebilirken, Gökçeada için bu riskin boyutları daha da büyüktür. Feribot seferlerinin iptali, adanın dış dünyayla tek bağlantı noktasının kopması anlamına gelir. Bu durumda, adaya gıda, yakıt, ilaç gibi temel ihtiyaç maddelerinin sevkiyatı durur, sağlık hizmetleri ve acil durum müdahaleleri aksar. Adada yaşayan vatandaşlar, işlerine, okullarına veya sağlık kuruluşlarına ulaşmada büyük zorluklar yaşarken, adanın en önemli geçim kaynaklarından biri olan turizm de ağır darbe alır. Ziyaretçiler adada mahsur kalabilir veya adaya ulaşım sağlayamayabilirler. İç ulaşım açısından bakıldığında, Gökçeada’nın dağlık ve engebeli yapısı, şiddetli yağışlarla birlikte toprak kaymaları ve sel riskini artırmaktadır. Ana yollardaki hasarlar veya küçük yerleşim yerlerine giden tali yolların kapanması, ada içi hareketi ciddi şekilde kısıtlayabilir. Bu tür senaryolarda, Karasu örneğinde olduğu gibi, acil durumlar için kepçe ve traktör gibi arazi araçlarının dahi devreye girmesi gerekebilir. Adanın altyapısı, bu tür afetlere karşı ne kadar dirençli olduğu ve olası senaryolara karşı hangi alternatif planların bulunduğu, ada halkının güvenliği ve refahı için hayati önem taşımaktadır.

Gökçeada İçin Dersler ve Dayanıklılık Çabaları

Karasu’da yaşanan afet, Gökçeada gibi özel coğrafyalara önemli dersler sunmaktadır. Öncelikle, ada için kapsamlı bir ‘afet ve acil durum ulaşım planı’ oluşturulması gerekmektedir. Bu plan, sadece deniz ulaşımındaki aksaklıkları değil, ada içi karayolu ağında yaşanabilecek olası kapanmaları da içermelidir. Sel, heyelan veya fırtına gibi durumlarda alternatif güzergahların belirlenmesi, kritik noktalarda hızlı müdahale ekiplerinin ve ekipmanlarının (kepçe, greyder gibi iş makineleri dahil) hazır bulundurulması büyük önem taşır. Adanın altyapısının iklim değişikliğinin getireceği aşırı hava olaylarına karşı güçlendirilmesi, dere yataklarının düzenli temizlenmesi, yol drenaj sistemlerinin modernize edilmesi ve heyelan riski taşıyan bölgelerde önleyici çalışmalar yapılması elzemdir. Yerel yönetimler, AFAD, Karayolları Genel Müdürlüğü ve deniz taşımacılığı şirketleri arasında güçlü bir koordinasyon mekanizması kurulmalı, olası kriz anlarında hızlı ve etkili iletişim sağlanmalıdır. Ayrıca, adanın temel ihtiyaç malzemeleri (gıda, su, yakıt, ilaç) için belirli bir süre yetecek acil durum stoğu bulundurma kapasitesi artırılmalıdır. Gökçeada halkının da bu tür afet senaryolarına karşı bilinçlendirilmesi ve kendi kendine yetebilirlik becerilerinin geliştirilmesi, ada dayanıklılığını artıracaktır. Karasu örneği, küçük bir mahallenin bile beklenmedik bir felaketle nasıl baş başa kalabileceğini gösterirken, Gökçeada için bu tür olaylara hazırlıklı olmak, adanın geleceği, turizmi ve sakinlerinin yaşam kalitesi açısından kritik bir yatırım anlamına gelmektedir. Ulaşım, bir adanın sadece fiziksel değil, aynı zamanda ekonomik ve sosyal ‘can damarı’dır; bu damarın kesintisiz ve güvenli bir şekilde akmasını sağlamak, öncelikli hedefler arasında yer almalıdır.

Kaynak: Adapostası Gazetesi